Eryk Lipiński – plakaty z humorem
27.02 – 22.03.2026
Płocka Galeria Sztuki
ul. Sienkiewicza 36, 09-400 Płock
Kuratorami wystawy są Piotr Kułak i Zuzanna Lipińska.
Wystawę można oglądać od wtorku do niedzieli od 10.00 do 18.00.
Płocka Galeria Sztuki zaprasza od 27 lutego na wystawę „Eryk Lipiński – plakaty z humorem”, która stanowi nie tylko przypomnienie dorobku jednego z najważniejszych twórców polskiej szkoły plakatu, współzałożyciela Międzynarodowego Biennale Plakatu, lecz także wyjątkową okazję do spotkania z błyskotliwym poczuciem humoru Eryka Lipińskiego.
Na wystawie zostanie zaprezentowanych ponad 100 różnorodnych plakatów: filmowych, teatralnych, okolicznościowych i politycznych, powstałych od końca lat 30. do lat 70. XX wieku. Wśród prezentowanych na ekspozycji dzieł znajdą się także projekty plakatów z archiwum rodziny artysty oraz autorskie wypowiedzi Eryka Lipińskiego, dotyczące jego pracy w dziedzinie grafiki użytkowej. Dla jednych zwiedzających będzie to powrót do dobrze znanej twórczości, dla innych – pierwsze spotkanie z artystą, który z niezwykłą wrażliwością i ironią potrafił komentować otaczającą go rzeczywistość.
Eryk Lipiński był artystą multidyscyplinarnym, o czym przypominają projektowane przez niego ilustracje, okładki, reklamy, scenografie teatralne i filmowe, a przede wszystkim plakaty. Pierwszy plakat, doceniony i nagrodzony przez jury konkursu, wykonał, mając zaledwie 9 lat. Ponownie zainteresował się tą dziedziną w 1934 roku, będąc studentem warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Prawdziwy rozkwit jego działalności, jako plakacisty, przypadł natomiast na lata powojenne, kiedy to, wraz z Henrykiem Tomaszewskim, podjął współpracę z przedsiębiorstwem państwowym Film Polski, dla którego tworzył plakaty będące kompozycją graficzną, inspirowaną treścią filmu. Propozycja obu grafików stała się przełomem w projektowaniu plakatów filmowych w Polsce oraz przyczyniła się do zmiany podejścia artystów do tej formy twórczości, która do tej pory uważana była za tak zwaną „produkcję drugiej kategorii”. Szczyt rozwoju działalności Lipińskiego w dziedzinie plakatu przypadł na druga połowę lat 50. i lata 60. XX wieku. Był to dla polskiej grafiki użytkowej czas potężnego rozwoju i otwarcia na nowe zjawiska w sztuce. Do Polski docierały wtedy, głównie za sprawą malarstwa, różnorodne nurty i tendencje artystyczne. Niektórzy artyści, w tym Lipiński, mieli możliwość obserwowania tych przemian w sztuce zachodniej na żywo, w momencie zagranicznych wyjazdów przy okazji wystaw i konkursów. Rozwiązania stosowane przez malarzy bardzo szybko dostrzeżone zostały przez grafików i znalazły wyraz w projektach plakatów, ilustracji i okładek. O tym, że graficy przemawiali językiem sztuki XX wieku, świadczą chociażby pojawiające się w plakatach Lipińskiego nawiązania do doświadczeń kubistów, różnorodnych nurtów sztuki abstrakcyjnej, nowej figuracji, surrealizmu, realizmu, malarstwa materii, sztuki op-art i pop-art, a także rodzimego folkloru.
Zapoznając się z realizacjami Eryka Lipińskiego bez trudu można wskazać kilka cech charakterystycznych dla jego plakatów. Jedną z nich – choć wcale nie najbardziej indywidualną – jest to, że jego projekty są bardziej graficzne niż malarskie. Dla artysty bowiem podstawę kompozycji stanowił zazwyczaj precyzyjny i syntetyczny rysunek, sprowadzający skomplikowane kształty do najprostszych, wypełniony jednolitą plamą koloru. Był to najczęściej – i tutaj ujawnia się najbardziej swoista cecha jego projektów – rysunek przepełniony sporą dawką humoru, a niekiedy także i satyrycznej refleksji, przez co jego plakaty wytwarzały specyficzną atmosferę, rozpoznawalną na pierwszy rzut oka. Ta specyfika nastroju, emanującego z realizacji Lipińskiego, wynikała z silnego przywiązania artysty do satyryczno- humorystycznego rysunku prasowego, co w wielu jego plakatach przejawiało się w stosowaniu strategii wizualnych charakterystycznych dla karykatury.